Welkom

Voorwoord

Stambomen

Biografieën

Kwartierstaat
Peter Michiel

Bronnen

Overig

Contact
 


Voorwoord


Peter Clausman (1923-1988) ca 1979
Peter Clausman (1923-1988)
de auteur van deze studie ca. 1979

 

Deze monografie heeft tot onderwerp de leden van de familie CLAUSMAN in Nederland, afstammend van Nicolaas Clausman. Hoewel ik sterke aanwijzingen heb deze Nicolaas Clausman (I), geboren rond 1762, komende uit Duitsland, de eerste drager van de familienaam in Nederland was, heb ik daarvoor nog geen sluitend bewijs kunnen vinden. Daarnaast zijn er nog meerdere open plekken in deze geschiedenis. Zo heb ik nog geen spoor kunnen vinden van Willem Joseph Clausman (IIa), anders dan dat hij getuige was bij de doop van Willemina Sibila Clausman (I,5) op 6 januari 1814. Johannes Hendricus Clausman (IIIc) werd rond 1840 in 's-Gravenhage geboren en was aldaar als smid werkzaam, tot op heden heb ik ook van hem nog slechts ťťn nader gegeven kunnen vinden. Zijn testament werd namelijk op 6 januari 1899 onder nummer 6180 van het repertorium voor notaris A.F.A. Leesberg te 's-Gravenhage verleden. Op 13 mei 1849 werd in Woerden Johannes Nicolaas Clausman (IIIf) geboren, volgens het bevolkingsregister van Woerden vertrok hij op 13 mei 1849 naar Loenen, ook hij is tot nu toe voor mij onvindbaar gebleken.

Hoewel ik dus duidelijk nog niet aan het einde van mijn speurtocht ben, heb ik niettemin besloten toch een verslag te maken van de resultaten van het zoeken in het verleden tot op dit moment. De gevonden gegevens zijn hierbij overzichtelijk gebundeld en vormen een uitgangspunt voor verder onderzoek. Indien ikzelf niet meer tot een uitgebreider overzicht kan komen, kan in ieder geval iemand anders in de toekomst de draad weer opnemen vanuit de gegevens van dit boekje.

De familienaam werd oorspronkelijk als CLAUSMANN geschreven, Nicolaas (1762-1817) en zijn dochters plaatsten hun handtekening met de dubbele 'n'. De ambtenaren van de burgerlijke stand hebben echter vanaf het begin de huidige spelling gebruikt. Van de eerste akten werden er daarom in feite verscheidene met een andere naam ondertekend dan in de tekst was opgenomen. Joannes Henricus (1805-1875) liet van meet af aan de tweede 'n' vervallen. Zijn zoon Nicolaas (1831) nam deze spelling van hem over, nadat hij echter in 1867 naar Duitsland emigreerde voegde hij de tweede 'n' weer aan zijn naam toe. Op het bidprentje van Engelbertha Clausman (1840-1916) wordt de familienaam weer met een dubbele 'n' afgedrukt, zij was echter gehuwd met een duitse immigrant, Jacob Tenholter. Ik heb in het volgende verslag consequent de spelling met de enkele 'n' gebruikt.

De dragers van de familienaam behoorden niet tot de maatschappelijke top, de meest welvarenden zijn te vinden in de middenmoot van de samenleving. In de periode tot na de tweede wereldoorlog zijn de mannelijke leden van de familie veelal kleine zelfstandigen, nadien oefenen zij beroepen in loondienst uit.

Het unieke van de familienaam ligt in zijn zeldzaamheid in Nederland, de groep van naamgenoten blijft steeds zeer overzichtelijk door het beperkte aantal van haar leden. Dit wordt mede veroorzaakt door het feit dat bij de nakomelingen de vrouwen sterk overheersen. Hoewel nog niet geheel bewezen, is het zeer aannemelijk dat op dit moment de continuering van de geslachtsnaam in Nederland opnieuw, net als bij Nicolaas (I), van ťťn Clausman afhankelijk is. Van hem, Peter Michiel Clausman (VII), vindt U in hoofdstuk II de kwartierstaat.

In hoofdstuk III zijn korte biografieŽn van enige leden van de familie opgenomen. Ook dit onderdeel vraagt om een verdere bewerking. Er zal moeten worden beslist wat in deze monografie als triviaal moet worden beschouwd en welke gegevens het verdienen nog verder uitgediept te worden. Zeer zeker is er in de archieven nog wel het een en ander te vinden waarmee juist dit biografische deel van de monografie kan worden uitgebreid. Er is naar gestreefd het onderscheid tussen feiten en veronderstellingen bij deze biografieŽn duidelijk aan te geven. De biografieŽn beginnen niet met die van Nicolaas (I), doch met die van zijn schoonouders.

In de daarop volgende hoofdstukken zijn gegevens van de families Obreen, Lutters en Captein opgenomen. Deze keuze werd bepaald door de speciale banden met de familie Clausman. De moeder van Peter Michiel (VII), de jongste Clausman, is een Obreen. Tussen de familie Clausman en de familie Lutters bestaan meerdere banden; er zijn twee huwelijken gesloten tussen kinderen van Henricus Clausman (1842-1920) en kinderen van Theodor Lutters (1854-1938). Daarenboven was de eerste vrouw van Anthonius Lambertus van Eijck (1853-1934) Anna Martina Clausman (1857-1914) en zijn tweede Joanna Antonetta Lutters (1861-1951). Ook tussen de familie Lutters en Crommentuijn zijn er twee huwelijken gesloten en wel tussen twee zonen van Paulus Radbodus Lutters (1823-1903) en twee dochters van Michiel Willem Crommentuijn (1820-1898).

De wijze waarop dit werkje tot stand kwam moge een aanwijzing zijn voor degene, die het karwei verder wil klaren.

Voor het verkrijgen van de nodige gegevens ben ik als volgt te werk gegaan. Nadat ik uit het geheugen en aan de hand van de weinige in mijn bezit zijnde familiepapieren een eerste opzet van de samenstelling van de familie had gemaakt, ben ik het eigenlijke onderzoek begonnen met het verzamelen van gegevens bij mijn familieleden, die daar zeer behulpzaam op hebben gereageerd. Zij konden, terugvallend op een zelfde soort bronnen als ik had gebruikt, aanvullingen en correcties geven.

Ik heb fotokopieŽn kunnen maken van een groot aantal binnen de familie aanwezige bidprentjes, waarmee een schat aan gegevens beschikbaar kwam. Vervolgens heb ik bij het Centraal Bureau voor Genealogie in 's-Gravenhage kopieŽn opgevraagd van alle persoonskaarten van dragers van de naam CLAUSMAN, die sinds 1939 in Nederland zijn overleden. Dat bleken er slechts zeventien te zijn en dit bevestigde mijn vermoeden dat de omvang van het onderzoek beperkt zou kunnen blijven. Het is mij in de loop van het onderzoek echter gebleken dat de verzameling persoonskaarten niet compleet is. Zo zijn er in de jaren 1940-1945 als gevolg van de oorlog gegevens zoek geraakt, doch ook enige persoonskaarten van familieleden, welke lang na de oorlogsperiode zijn overleden, bleken bij dit bureau onvindbaar.

Bij vele bezoeken aan het Streekarchivariaat 'Rijnstreek' in Woerden, het streekarchief te Hilversum en aan het Gemeentelijk- en het Rijksarchief aan de Alexander Numankade in Utrecht, lukte het mij een groot aantal akten betreffende familieleden uit de periode, waarin zij gevestigd waren te Wijk bij Duurstede, te Woerden en te Hilversum, te vinden en te doen fotokopiŽren.

Het verkrijgen van gegevens met betrekking tot andere vestigingsplaatsen bleek minder gemakkelijk. Aangezien als gevolg van mijn lichamelijke handicap alle gegevens, welke op een voor mij te grote afstand van mijn huis worden bewaard, per post moesten worden aangevraagd, speelde hier de toegankelijkheid van de diverse archieven en de hulpvaardigheid van het personeel een grote rol. Sommigen komen over als snel, accuraat en hulpvaardig en daarbij meestal goedkoop. Andere instellingen werken zeer traag en zijn dan juist vaak extreem duur in hun kostenberekening. Zo betaalde ik voor kopieŽn van een zelfde soort akte bij diverse archieven bedragen varierend van 25 cent tot 12,50 gulden per stuk. Dit kostenaspect en de tijd welke vaak tussen aanvraag en verkrijging van de gegevens zit, maken het karwei extra langdurig. Dit is ook de reden dat ik besloten heb het tot nu toe bereikte resultaat vast te leggen en onder de familie te verspreiden.

Ik heb daarnaast via correspondentie met het Ministerie van Defensie en Maritieme Historie feiten rond Henricus van Rossum (0) en Johannes Nicolaas Ignatius Clausman (Vc) kunnen achterhalen.

Het hoofdstuk dat de gegevens van de familie Crommentuijn bevat heb ik voor een groot deel kunnen vervaardigen op basis van vele fotokopieŽn van akten van de gemeente Bergen die door Joos Crommentuijn uit Afferden (gemeente Bergen) voor mij zijn verzameld. Hein Lutters uit Roermond gaf mij de door hem verzamelde gegevens van de familie Lutters. De basis voor de opgenomen gegevens van de familie Obreen ligt bij een publikatie in Het Nederlands Patriciaat uit 1914 en in een boek van Donough O'Brien History of the O'Briens, chapter XX The Dutch branch of the O'Briens. De gegevens van de families Crommentuijn, Lutters en Obreen heb ik door eigen onderzoek kunnen aanvullen en soms verbeteren.
De familie Lutters is zeer uitgebreid, mede door het in vergelijking met de familie Clausman grote aantal zonen. Het overzicht van deze familie in hoofdstuk VI is daarom nog verre van volledig.

Het aardige van het schrijven van de biografie van mijn ouders (hoofdstuk III, IVd) is dat ik hen met heel andere ogen ben gaan bekijken. Ze hebben in een economisch zeer moeilijke tijd hun grote gezin een veilig en warm thuis gegeven. Vader was uitermate inventief in het vinden van mogelijkheden om aan de kost te komen, hij zat nooit bij de pakken neer. Tenslotte is hun houding in de oorlogstijd eigenlijk heroÔsch geweest, zij hebben zonder enige ophef en zonder economische motieven vele mensen in nood geholpen, ook met gevaar voor eigen leven.

Ik heb de in dit boekje opgenomen gegevens verzameld omdat ik zeer geÔnteresseerd ben in mijn familie, de huidige zowel als die uit het verleden. Ik hoop dat, als ik er niet meer toe kom, in de toekomst andere leden van de familie, met als basis dit werkje, het onderzoek zullen voortzetten. Ik heb daarom aan het einde van het boekje een zo uitgebreid mogelijke verantwoording van mijn bronnen toegevoegd.
Achter de in het boekje opgenomen data heb ik door middel van een letter de bron aangegeven. De betekenis van deze letters is als volgt:
 

a. Archief = zelf overgeschreven uit stukken van een archief.
b. Boek = ontleend aan een bestaande publikatie.
d. Document = via fotokopie van een akte van geboorte, overlijden of huwelijk.
f. Familiedrukwerk = geboorteaankondiging, rouw- of trouwkaart, huwelijksaankondiging.
m. Mondeling door derden opgegeven, hun bron onbekend.
p. Persoonskaart = via fotokopie van een persoonskaart.
s. Schriftelijk door derden opgegeven, hun bron onbekend.


Vinkeveen, 31 december 1988
P.H. Clausman.